Hospiceverpleegkundige Esther - 'Voor mij maakt het niet uit welke reden, maar wanneer ik de hand vasthoud bij een laatste ademteug, voel ik mededogen'

Willem is 84 jaar. Hij is weduwnaar en heeft drie zoons. Tuinderszonen zoals wij dat hier in Westland (‘de Glazen Stad) zeggen, want Willem heeft heel zijn leven een bloemenkwekerij gehad. Zijn oudste zoon heeft zijn werk voortgezet en tot een paar weken geleden was Willem nog iedere dag in de ‘tuin’ te vinden. Het was zijn levenswerk, zijn lust en zijn leven, en hij genoot van de moderne manier hoe zijn zoon zijn werk voortzette. 

Willem heeft longkanker, behandeling is niet meer mogelijk. Zijn dagelijkse looproute van 500 meter naar de kwekerij veranderde in een fietsroute. En toen zelfs het fietsen niet meer kon, pakte hij op het laatst zijn auto. Zo lang als hij kon, bleef hij zijn tuin dagelijks bezoeken. 

En nu ligt hij hier. Omringt door zijn lievelingsbloemen: prachtige witte Alstoemeria’s, vers geplukt uit de tuin. Hij is omringd door zijn zoons als ik zijn morfinepomp kom checken. Willem is in een diepe natuurlijke slaap gevallen. De morfinepomp zorgt voor continue toedienen van pijnmedicatie. Morfine zorgt er tevens voor dat zijn benauwdheid minder wordt. 

Samen met Annet, de vrijwilliger die voor de koffie heeft gezorgd, spreken we onze verwondering uit over de mooie bloemen. We blijven een poosje zitten en horen prachtige verhalen over Willem en zijn ‘tuintijd’. Andersom zijn de zonen weer verwonderd over het werk wat wij hier doen in het hospice. De oudste vraagt daarna hoeveel vrijwilligers er in het hospice zijn, en als we 'rond de 70' zeggen lacht hij uitdagend en zegt: 'Dan kom ik morgen 70 bossen witte Alstroemeria’s brengen!' 

Het is einde van de middag en het loopt tegen etenstijd. De zoons besluiten naar huis te gaan voor de ‘warme prak’ zoals we dat op zijn Westlands zeggen. Willem zijn ademhaling is nog krachtig en regelmatig en het ziet er naar uit dat het nog wel even kan duren, dus gaan ze met een gerust hart weg. Wel vertel ik dat dit zomaar ineens kan veranderen, maar de mannen wagen het erop en we spreken af dat we hen bellen wanneer hun vader verder achteruitgaat, al is het midden in de nacht. Het gebeurt vaker dat familieleden het hospice verlaten en dat hun geliefde dan ineens overlijdt. We vertellen altijd de risico’s en onze ervaringen. Het is dan aan hunzelf om een besluit te maken. 

Als het bezoek weg is, genieten we met de andere gasten van een vers gekookte maaltijd van de kookvrijwilliger. Na het eten kijk ik nog even bij Willem om een hoekje of alles in orde is. Tot mijn schrik zie ik dat zijn ademhaling veranderd is van krachtig regelmatig, naar oppervlakkig onregelmatig. Ik denk meteen aan de zonen van Willem en wil ze snel bellen om te komen. 

Ik zie de vrijwilliger op de gang lopen en roep: 'Annet!' Annet zou bij Willem kunnen blijven als ik zijn zonen bel. Ik val echter stil na het roepen van haar naam en pak Willem zijn hand vast. 

De laatste ademteugen, ik heb ze al zo vaak gezien. Laatste ademteugen zonder geliefden aan hun zijde. Niet alleen omdat ze ertussen uit ‘piepen’ omdat dat zo bij hen past, maar ook omdat er gewoon geen ‘naasten’ zijn door verlies of ruzie. Voor mij maakt het niet uit welke reden, maar wanneer ik de hand vasthoud bij een laatste ademteug, voel ik mededogen. Mededogen om een intens geleefd leven wat stopt. 

'Ga maar, het is goed Willem', zeg ik zacht en voel zijn warmte in mijn hand. Ineens voel ik een arm om mij heen. Ik kijk opzij en zie Annet. En samen horen we zijn laatste ademteugen. Het is een intens moment. Een moment die ik al zo vaak heb ervaren, maar nog nooit met een arm om mij heen...

De zonen zijn alleen maar dankbaar voor de vrede en liefde waarin hun vader is gegaan. Dankbaar voor de vader die ze weer herkennen nadat Annet en ik de laatste zorg hebben gedaan. In de haast heeft de oudste zoon nog twee bossen verse bloemen uit zijn tuin geplukt voor Annet en mij, die hij met tranen van verdriet om zijn vader, en uit dankbaarheid aan ons overhandigd. 

Ik kan niet kiezen wat ik het meest bijzondere vind aan deze ervaring: na een overlijden naar huis gaan met een bos bloemen of de enorme steun die ik heb ervaren van Annet: één van de 70 kanjers van ons hospice. Ik kies voor de ervaring, want elke ervaring hier in het hospice is onuitwisbaar. 

Dit is Esther:

Ik ben Esther en werk na 18 jaar in de wijk sinds 2019 als hospiceverpleegkundige bij Careyn DWO/NWN. Het werken in een hospice brengt mij veel ervaringen, bijzondere momenten, inzichten en emoties. Schrijven helpt me om te verwerken wat ik allemaal meemaak. Met het delen van mijn verhalen wil ik graag het taboe rond de laatste fase van het leven doorbreken. Want we praten er niet graag over, weten er niet veel van en willen er al helemaal niet aan denken. De laatste levensfase is echter niet alleen verdriet, maar net zoals in het ‘normale’ leven is er ook lachen, genieten, huilen, sarcasme, lol, boosheid en ja, zelfs feesten. Ik schrijf verhalen en gedichten om deze fase van het leven in het licht te zetten. Meer verhalen lezen? Klik hier voor mijn Facebookgroep: ‘De laatste bladzijde -hospice verhalen en gedichten-.'