'Is mama echt heel ziek geworden nu?'

Het is een gezin met nog jonge kinderen. Het eerste wat ik dacht, is dat het niet eerlijk is...

We werden door de huisarts gevraagd om zorg te verlenen aan een vrouw in de eind veertig. Ze is al een langere tijd ziek en kon tot voor kort zelfstandig voor haar zorg zorgen, samen met haar partner. Helaas gaat het nu snel achteruit en is er hulp nodig.

De pijn neemt toe en orale medicatie biedt niet langer voldoende verlichting. We zullen al vrij snel starten met palliatieve sedatie.

Mijn collega en ik deden samen de intake. Normaal gesproken doen we dit alleen, maar omdat de zorgvraag voornamelijk gericht is op comfort, gingen we samen. Zo konden we gelijk starten met het instellen van een morfinepomp. We lazen ons in en bespraken de casus met de huisarts om verwachtingen af te stemmen.

Er zijn nog jonge kinderen thuis, die in korte tijd veel moeten verwerken. We gingen met gemengde gevoelens naar haar toe. In dit soort situaties moeten wij ook weleens schakelen en beseffen we des te meer dat wij ook maar mensen zijn.

Bij haar thuis praten we eerst uitgebreid met haar en haar partner over wat er gebeurd is en wat haar wensen zijn. Ze ligt in bed en is erg moe; praten is vermoeiend. Met haar toestemming vragen we veel aan de partner, die dit beaamt. Als praten wel nog lukt, mengt ze zich in het gesprek. Ze geeft aan dat ze veel pijn heeft en dit niet langer wil. Met de huisarts is besproken dat ze palliatieve sedatie wil, geen euthanasie. We leggen stap voor stap uit hoe de palliatieve sedatie zal verlopen. We stemmen af dat we de volgende dag met de sedatie starten, zodat het gezin nog een avond samen kan doorbrengen.

Ik loop naar beneden, mijn collega staat nog boven. Daar zie ik het oudste kind in de kamer staan, verloren en verdwaasd. Ze is rond de tien jaar, ziet mij en kijkt me vragend aan. Ze loopt naar me toe, pakt me vast, ik pak haar vast en ze knuffelt me. Ze begint te huilen en ik troost haar. Ze vraagt: "Is mama echt heel ziek geworden nu?" Ik zeg eerlijk: "Ja, lieverd." Ze praat over haar moeder en ik luister; ze wordt weer wat rustiger en ik geef haar een glaasje water. Inmiddels is haar vader ook beneden. We praten nog wat samen en daarna gaan mijn collega en ik weer weg.

In de auto kijken we elkaar aan en zeggen in eerste instantie niets. Later zeggen we: "Wat een verdrietige situatie."

De volgende dag gaan mijn collega en ik weer naar hen toe. Volgens afspraak sluiten we de pompen aan met morfine en midazolam. De partner is hierbij aanwezig en we leggen alles stap voor stap uit. Hoe ze een bolus kunnen geven als dit nodig is, en dat ze ons altijd kunnen bellen als er iets is. We spreken af dat we twee keer per dag sowieso langskomen om zorg te verlenen.

De dagen erna moet de pomp een paar keer opgehoogd worden, zoals gebruikelijk in deze situaties om een spiegel op te bouwen in het lichaam. Ze had in de maanden daarvoor al veel orale pijnmedicatie gehad.

De zorg deden we met twee collega's omdat het draaien in bed moeizaam ging en zorg verlenen met zijn tweeën in deze fase fijner was. De kinderen betrokken we ook in de zorgverlening, met een lach en een traan. Na een aantal dagen van onrust en onwetendheid bij de partner en kinderen overleed ze.

Ze gaf tijdens de intake aan dat ze hoopte dat ze over een paar dagen de rust zou krijgen waar ze naar verlangde.

Het oudste kindje dat mij eerder die week knuffelde, gaf me ook toen een knuffel. We keken elkaar nog even aan en het was goed op dat moment.