'Het is alleen erg lastig als je elkaar daarin niet kunt vinden, terwijl je elkaar vaak nodig hebt'

Coping

Twee mensen staan op als ik de naam roep van mijn volgende patiënt. In de spreekkamer begint mevrouw direct te praten. 'Als je zo in deze wachtkamer zit dan kijk je elkaar aan en denkt dan, wie van jullie heeft ook kanker?’ Wie van jullie komt voor hetzelfde als wij? ‘Dit keer is het mijn man.’ Die er stilletjes bij zit. Een eind vijftiger, slank postuur, kort grijs haar en een verzorgd baardje. Wat me direct opvalt aan hem zijn de grote, angstig kijkende, blauwe ogen. En ook hoe ontzettend bleek hij is, bijna doorschijnend.

Tijdens het gesprek probeer ik te achterhalen waar beiden staan na het bericht dat ze eergisteren te horen hebben gekregen van de arts, na de gastroscopie. Er blijkt iets te zitten wat sterk verdacht wordt van slokdarm-maag kanker. Een definitieve uitslag komt binnen 5 werkdagen bij de MDL-arts. Ik vertel hen over die afspraak en ook over het vervolgonderzoek dat nodig is om meer duidelijkheid te krijgen of er uitzaaiingen zijn. Dit gebeurt met een PET/ CT-scan. De uitslagen worden besproken in een wekelijks overleg in een academisch ziekenhuis in de buurt. Daar komt dan een advies, een behandelplan uit.

Mevrouw is veel aan het woord, meneer zegt weinig. Hij kijkt om zich heen, wendt zijn hoofd af als ik hem aankijk, en lijkt het allemaal een beetje weg te wuiven. Mijn gevoel zegt me dat hij van dit gesprek af wil. Vermijdend gedrag, vraag ik me af. Zijn vrouw daarentegen heeft moeite met zijn geslotenheid en benoemd dat ook. Hij ergert zich zienderogen aan haar als zij begint over hulp van een psycholoog. Beiden kunnen elkaar niet vinden, ze hebben ieder een eigen manier van omgaan met deze diagnose. Mevrouw gaat ook nog eens terug in de tijd, toen zij ook kanker had. Wat weer confronterend is voor haar.

Hoe je omgaat met slecht nieuws is voor iedereen anders.’ Coping’ heet dat met een mooi woord. Het is afgeleid van ‘to cope with’ (kunnen omgaan met of opgewassen zijn tegen iets) Het is de manier waarop je met problemen en stress omgaat, die samenhangt met je persoonlijkheid. Je reactie is een combinatie van verstand en emoties. Er zijn verschillende strategieën en mechanismen van coping. Mensen wisselen het mechanisme vaak af, afhankelijk van de omstandigheden en hun strategie. Hoe iemand reageert op een stressvolle situatie wordt niet of nauwelijks bepaald door de aard van het probleem, maar veel meer door iemands coping strategie.

Er is daarin geen goed of fout. Het is alleen erg lastig als je elkaar daarin niet kunt vinden, terwijl je elkaar vaak nodig hebt. Ik kaart aan dat wij vanuit de GIO-poli hulp kunnen inzetten in de vorm van een maatschappelijk werk of een psycholoog als zij dit zouden willen. 'Denk hier eens over na. Het kan te allen tijde, het hoeft niet nu’, zeg ik. Op de vraag of het contact met de huisarts goed is knikken beiden bevestigend. ‘Daar kunt u ook gebruik van maken’, geef ik aan.

Als de gezinssituatie aan bod komt, vertelt mevrouw dat ze samen 3 kinderen hebben. Eén daarvan heeft problemen en daar maken ze zich best veel zorgen over. Verder is meneer ZZP-er en dat geeft ook op het financieel gebied onrust. 'Dat is ook een zorg ‘, zegt mevrouw. Waarop meneer nogal heftig reageert met: 'Dat is wel het laatste waar ik me druk over maak.'

Als zorgverlener wil je er zijn voor je patiënten en hun naasten. Hier was even geen verbinding tussen meneer en zijn echtgenote en ik kon het op dat moment niet creëren. Ik maak een aantekening in het dossier. Aandachtspunt: psychosociale zorg.