'De dood is een onderwerp dat ons weghaalt bij ons leven in het hier-en-nu'

De dood dichtbij

Bang voor de dood…, dat is mijn gedachte als ik het artikel in de krant van vandaag lees (Nederlands Dagblad, 27 augustus 2024). In een villawijk een hospice, dat zien sommige buurtbewoners niet zitten. Redenen als brandende bedlampjes, toenemende parkeerdruk en kinderen die mogelijk worden geconfronteerd met terminaal zieke mensen worden als argumenten aangevoerd.

Naast regieverpleegkundige ben ik ook verpleegkundige palliatieve zorg. Ik heb het voorrecht gehad om een aantal jaren in een hospice te mogen werken. Opvallend is dat als je aan mensen aangeeft dat je in een hospice werkt er door velen gereageerd wordt met de opmerking dat het ‘zwaar’ of ‘moeilijk’ is. Zelf heb ik dat niet zo ervaren. Natuurlijk maak je hele verdrietige situaties mee, maar ik heb het vooral als waardevolle zorg gezien. Het is zorg waarbij je heel nabij mag zijn bij cliënten en naasten. Kwetsbare zorg, dat zeker.

Wat me vooral opviel in het hospice is dat er veel ruimte is voor humor. Dat klinkt misschien gek, omdat we sterven meestal relateren aan verdriet en verlies. Toch heb ik juist daar ontzettend kunnen lachen met cliënten. Sterven was in het hospice een onderwerp waar je uiteraard niet omheen kon en volop bespreekbaar was. Serieus, intens verdrietig soms, maar ook met een vleugje humor. Ook dat.

Als ik lees in de krant over buren die een hospice willen weren, raakt me dat. Zou het echt om dat bedlampje zijn? Denken buren echt dat hun kinderen ineens buiten oog in oog kunnen staan met een client van het hospice en dat dit confronterend is? Of zit er in het verzet ook de angst voor iets anders? Bang voor het onderwerp: de dood. Hoe bespreekbaar is dat onderling? Daarover praten kan spannend zijn, omdat we het dan hebben over loslaten en over afscheid nemen. De dood is een onderwerp dat ons weghaalt bij ons leven in het hier-en-nu.

'Bang voor de dood.' Ik vul dat uiteraard in. Het is wel iets dat ik tegenkom in mijn omgeving en ook bij zorgverleners. Het is niet altijd makkelijk om te praten over sterven. Het is goed om daar bewust van te zijn, dat we daar als zorgverleners verschillend instaan. Het is een kwetsbaar onderwerp en iedereen gaat daar anders mee om. Sterven kan bij iedereen een ander gevoel of emotie geven en het is daarom alleen al dat het mooi is als je daar als collega’s onderling over kan praten en begrip kan hebben voor de ander.

Het krantenartikel raakt me en tegelijk besef ik dat ik mogelijk makkelijk praten heb. Als zorgverlener is sterven voor mij een onderwerp dat dichtbij staat. In het verpleeghuis hebben we, net als in een hospice, te maken met bewoners die komen te overlijden. Dat is ook daar een gegeven. In het verpleeghuis wordt geregeld gewaakt en brandt er een bedlampje. Komen kinderen én kleinkinderen afscheid nemen. Geregeld rijdt er een rouwauto de parkeerplaats op om een overleden bewoner op te halen. Heel gewoon en toch elke keer bijzonder.

De dood dichtbij, gewoon in je buurt. Het kan. Ja, het bepaalt je bij het sterven en ook bij je eigen sterven. Dat kan je buiten je deur, je oprijlaan en je buurt willen houden, maar je kan het ook omarmen. Als een uitdaging om erover na te denken, om er over te praten met elkaar (ook met je kinderen). Dan gaat het niet over dat bedlampje en de parkeerdrukte, maar over sterven. Wat is eigenlijk een hospice? Wat is sterven en wat is terminale zorg? Hoe is dat voor mij en wat maakt dat ik het onderwerp spannend vind? Waar zit mijn verzet?

Ik bekijk de foto in de krant. Grote villa midden in het groen. Mooie plek voor een hospice, lijkt mij.