Broeder Sjuul: 'Soms moet ik ervoor waken dat ik niet uit mijn klompen spring'

Dokteren is toch een vak apart. Trouwens, heel de zorg is een vak apart. Die ziekenhuisdeuren zijn vaak een ondoordringbaar fort voor buitenstaanders. Als net afgestudeerde basisarts stel je net zo veel voor als een verzorgende: je luistert naar de oude rotten in het vak. Het maakt het soms erg lastig als je de oude garde zorgverleners tegenover je hebt, die dit vak al jaren doen en op dat moment meer kennis hebben dan jij met je geneeskunde studie van 6 jaar. In die 6 jaar heb je mensen om op terug te vallen en mee te overleggen, en nu moet je ineens zelfstandig met de zweep klappen. Dat is nogal een uitdaging, kan ik me zo voorstellen.

Niet altijd eens

Ik ben het ook niet altijd eens met mijn artsen. Ik kan weleens vervelend reageren. Soms moet ik ervoor waken dat ik niet uit mijn klompen spring. Het gaat dan voornamelijk over een katheter, vrijheidsbeperkende maatregelen en het eindeloos willen doorbehandelen terwijl je iemand daarmee beroepsmatig laat lijden. Wie ben ik dan om daar een mening over te hebben? Nou, lieve lezers, ik heb oogjes. Als iemand niet comfortabel is in het stervensproces en ik een zetpil in een decubitus achterwerk moet stoppen, dan pas ik daarvoor.

Lijnrecht tegenover elkaar

Ik herinner me een ANIOS die bij ons op het verpleeghuis kwam werken. Mijn patiënt, mevrouw Veerkamp, heeft op haar achterste en stuit een grote decubitus wond. Het is nacht als ik de arts bel; mevrouw Veerkamp ligt al een half uur te kermen en te gillen van de pijn. Ik krijg de ANIOS aan de telefoon, die mij vertelt dat ik die mevrouw één paracetamol van 500 mg mag geven. Ik vertel dat dat door de slechte slikreflex van deze dame niet gaat lukken, en per hoge uitzondering mag ik een paracetamol van duizend toedienen…

Maar ja, je voelt hem aankomen. Rectaal, oké? De wond waar mevrouw Veerkamp dus pijn aan heeft, moet ik open leggen om er een zetpil in te stoppen. Deze mevrouw heeft necrose plekken in de wond en er is besloten dat we de behandeling staken. Dat staat keurig te lezen in de naslag. Mevrouw is terminaal, maar de ANIOS wil er geen klap op geven. Dat doen ze morgen overdag, maar na overleg met de oudere geneeskundige. Boos hang ik op, met de mededeling: 'Dan komt u het zelf maar doen. Ik zie u over een half uur.' 

Mevrouw Veerkamp ligt ondertussen nog steeds heftig te kermen, en ze begint te zweten. Haar temperatuur begint te stijgen, ademen gaat moeilijker en haar bloeddruk duikelt omlaag, maar haar pols gaat omhoog.

Paracetamol

De bel gaat. Er staat een hele boze ANIOS en de oudere geneeskundige, die voor de zekerheid zijn bed maar uit gebeld is. Ik heb keurig de morfine en dormicum al uit de noodvoorraad gehaald, want ja, je voelt aan je water dat dit uitmondt in sederen.

De ANIOS neemt het woord en zegt: 'Nou, kom maar op, dan dien ik die paracetamol wel toe.' Ik sta een beetje stom te kijken en vraag of hij de laatste waardes nog wil weten. Met een sneer geeft hij aan dat niet te hoeven. Nou ja, best jongen. Als jij met je 26 jaar denkt de wereld aan te kunnen: be my guest. Toch druk ik de oudere geneeskundige het blad waar de controles op staan in zijn handen. 'Ik haal je paracetamol voor je', zeg ik nog met mijn gemaakte vriendelijke stem, waaraan je zeker kan merken dat ik geïrriteerd ben. In de apotheek stop ik ook de ampullen morfine en dormicum in mijn zak, met een optreknaald en een toediennaald.

Op de kamer

Regel één in de zorg: hoe oneens je het ook bent, op een patiëntkamer ga je niet in discussie en luister je. Mevrouw Veerkamp zegt tegen de arts: 'Alsjeblieft, maak me dood, ik heb zo’n pijn.' Ze huilt en ik heb medelijden met haar. De ANIOS weet niet goed wat hij moet zeggen, en ik pak haar hand. 'Mejuffrouw Veerkamp, je krijgt wat tegen de pijn. Het gaat echt goed komen.'

Ineens zegt de oudere geneeskundige, die tot dan toe stil is geweest: 'En, Joost, blijf je nog steeds bij die paracetamol?' Ik heb nog nooit iemand zo verschrikt zien kijken. Alsof er een konijn in de koplampen van een Peterbilt truck kijkt. Ineens begint hij te stotteren dat hij toch graag even de metingen wil zien. Ik dreun ze op en sluit af met: 'Dus, ik denk dat ze een sepsis aan het ontwikkelen is.' Met een lichte grijns vraag ik of hij wil starten met morfine: 5 mg als bolus en een onderhoudsdosis van 2,5 mg. Achter de ANIOS begint de oudere geneeskundige te glimlachen. Hij weet dat ik hem zelf ooit ook zo klemgezet heb toen hij hier net kwam werken. Mevrouw Veerkamp overleed later die nacht. Zonder pijn en in het bijzijn van haar zoons en dochters.

ANIOS

ANIOS staat voor Arts Niet In Opleiding Specialisme. Meestal zijn dit net afgestudeerde artsen die nog twijfelen welk specialisme ze willen gaan doen. Ze blijven nooit echt lang op een plaats, maar deze jongen heeft nu zijn oudere geneeskundige opleiding gehaald, zag ik op LinkedIn. Super goed van hem. Hij herinnert mij nog en zei toen ik dit stuk naar hem opstuurde: 'Je hebt mijn ogen wel geopend; ik wist nog net niks, behalve uit de boeken.' Mijn reactie daarop was: 'We doen dit allemaal samen en we zullen naar elkaar moeten luisteren en elkaar de ruimte moeten geven om mee te denken.'

Gefeliciteerd

Joost, je bent een goede hoofdbehandelaar geworden! Ik hoop dat je dit werk nog vele jaren met trots mag doen. En voor al onze net afgestudeerde artsen die dit lezen: de verpleegkundige met 40 jaar ervaring weet waarschijnlijk meer over de processen en behandelingen dan jij. Ik raad je aan om te luisteren en ze mee te laten denken. Natuurlijk ben jij degene die er een klap op moet geven. Jij als arts maakt het beleid. Maar weet dat je niet alleen bent. Maak gebruik van de kennis en ervaringen om je heen. Als je dan nog twijfelt: overleg met je meerdere. Maar weet dat wij echt kennis hebben die je soms moet horen. Wij hebben veelal een beter beeld van verslechtering of lijden, omdat we de patiënt beter kennen door ons dagelijks werk. Je mag als arts nooit blindelings op ons varen, maar neem ons advies ter harte en geef ons gelijk als we ons gelijk verdienen.