Blogger Margot - 'Een health check: tja, wat brengt het teweeg? Is het levensreddend of onzinnig?'

Pre-scan

'Ik ben altijd al met mijn gezondheid bezig geweest. Zeven jaar geleden heb ik een pre-scan laten maken in Duitsland. Deze werd niet vergoed en het kostte me 1200 euro, maar dat had ik ervoor over.' Dat zegt een slanke, gebruinde, ongeschoren man van begin zeventig. Sportief gekleed in een korte broek en sneakers. 'Iedereen zou dit een paar keer in zijn leven moeten doen. Een algehele check up kan nooit geen kwaad. Bij mij werden verschillende dingen geconstateerd. Direct ben ik doorverwezen naar specialisten en begonnen met sporten.'

'Bij controle bleek dat er een hartprobleem was en dat ik daar een ingreep voor moest gaan krijgen’, gaat hij verder. ‘Preoperatief moest ik een longfoto laten maken en daarop vond men een verdacht plekje op de long. Dat alles gebeurde begin deze maand en toen ben ik de molen ingegaan. Echt in een sneltreinvaart alle onderzoeken gehad. Er zijn vergrote klieren bij mijn borstbeen te zien. Daar is een onderzoek voor nodig, vandaar dat ik nu hier zit. Na dit onderzoek krijg ik te horen of er uitzaaiingen zijn en zo niet dan word ik geopereerd. En dat binnen een paar weken. Mijn complimenten aan het CWZ.'

Als ik meneer de datum van controle en uitslag geef, buigt hij zijn hoofd. Hij slaat zijn handen voor zijn ogen en er rollen tranen over zijn wangen. Het is een hele poos stil. ‘Was het iets wat ik tegen u zei’, vraag ik hem. ‘Ja’, zegt hij, ‘zo langzaamaan begint het tot me door te dringen. Ik ben mijn partner vorig jaar verloren. Binnen vier weken was ze dood. Ze had kanker en het was helemaal uitgezaaid. Ik heb haar ook voorgesteld om een pre-scan te laten doen, maar dat wilde zij niet. Ik ben hierin gestapt met het idee: ze halen een longkwab weg en dat hartprobleem lossen ze op en dan ben ik klaar. Ik dacht net weer opnieuw te beginnen met mijn leven. Maar nu heeft de chirurg me net nog duidelijk gemaakt dat de kans op uitzaaiingen toch aanwezig is. Ik moet dit alles maar afwachten.’ Ik laat meneer praten en luister naar wat hij kwijt wil. Luister ook naar de stilte die er na een poosje valt terwijl meneer zich herpakt.

Een health check: tja, wat brengt het teweeg? Is het levensreddend of onzinnig? Er zijn verdeelde meningen. Veel voor en tegens. Ik zet er een aantal op een rijtje.

• ‘Zelfs bij zieke patiënten is de interpretatie van MRI-scans vaak lastig, laat staan bij gezonde mensen.’

• ‘Het is pure bangmakerij.’

• ‘Geen enkel wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat mensen hierbij gebaat zijn, dat het gezondheidsvoordelen oplevert in termen van een langer leven of een betere gezondheid.’

• ‘Het leidt eerder tot schijnzekerheid, valse ongerustheid en onnodige medische ingrepen.'

• ‘Voor je het weet ben je een patiënt.’

• ‘Niet alles is te zien.’

• ‘En dan zijn er nog de kosten. De total bodyscan – die vrij prijzig is – betaalt iemand weliswaar zelf, maar de kosten voor een eventueel vervolgtraject krijgt de maatschappij op het bordje.’

• ‘Maar ondertussen redden we ook levens door tumoren in een vroeg stadium te ontdekken.’

• ‘De gezondheidszorg wordt hierdoor juist ontlast. Als de tumor zich verder ontwikkelt, wordt behandelen veel moeilijker en duurder.’

• ‘Mensen willen meer inzicht in hun gezondheid en de mogelijke risico’s, en daarbij kan het helpen.’

• ‘Het kan geruststelling bieden.’

• ‘Als ze iets vinden, dan ben je er vroeg bij, toch?’

• ‘Maar er komen ook veel cliënten voor een algemene health check. Zij willen weten of alles in orde is – wat meestal het geval is – en wat ze eventueel kunnen doen om gezonder te leven. Mocht er iets aan de hand zijn, dan willen ze daar op tijd bij zijn zodat er ingegrepen kan worden.’

In een aantal gevallen heeft preventief medisch onderzoek zeker zin. Denk aan de hielprik bij pasgeboren kinderen. En screening vanaf een bepaalde leeftijd voor baarmoederhalskanker, borstkanker en dikke darmkanker. Van deze onderzoeken is aangetoond dat het nut groter is dan de nadelen. In Nederland worden ze goed georganiseerd, mensen krijgen automatisch een bericht thuis. Als je aan zo’n onderzoek meedoet, dan weet je dat het zinvol is.

Zowel vóór als tegen de pre-scan valt veel te zeggen, maar uiteindelijk blijft het je eigen afweging. Zelf neig ik naar ‘nee, toch maar niet’. Maar tegelijk ook wel naar ‘ja, toch wel’. Of in ieder geval: niet nu. Misschien? Heb jij er al eens over nagedacht?